Czym jest promienica?

Promienica jest chorobą charakteryzującą się występowaniem mas bakterii w postaci ziarenek, zwanych druzami promieniczymi oraz obecnością przetok. Chorobę wywołuje Actinomyces (A.) israelii – nitkowata Gram-dodatnia, pleomorficzna pałeczka, będąca normalnym składnikiem flory błon śluzowych jamy ustnej, a niekiedy występująca we florze jelitowej. Rozwojowi bakterii sprzyja mikrośrodowisko z niskim stężeniem tlenu, do którego powstania przyczyniają się urazy oraz obecność towarzyszących bakterii np. Actinobacillus actinomycemcomitans. Główne czynniki chorobotwórcze to schorzenia zębów, złamania kości oraz rany pourazowe.

 

– Do zakażeń dochodzi na całym świecie. Z badań wynika, że na promienicę trzykrotnie częściej od kobiet zapadają mężczyźni. Znacznie częściej dochodzi do zachorowań wśród rolników, niż wśród mieszkańców miast – mówi dr n. med. Igor Michajłowski z Clinica Dermatologica w  Gdańsku.

 

Jakie są objawy promienicy?

 

Promienica występuje w kilku odmianach. Ponad 95% przypadków zakażeń A. israelii stanowi postać szyjno-twarzowa promienicy. Czynnikiem predysponującym jest w tym przypadku spróchniały lub uszkodzony ząb, powodujący infekcję obejmującej tkanki miękkie jamy ustnej, rozciągające się do leżącej nad nimi skóry. Do rozwoju promienicy mogą również przyczyniać się zabiegi stomatologiczne, ponieważ nieszkodliwe powierzchniowe bakterie mogą zostać wprowadzone do leżących głębiej tkanek. Obrzęk tkanki podskórnej może się powiększać, zlewać i przebijać powierzchnię skóry, następnie dochodzi do wydzielania się treści ropnej oraz tworzenia się ziarenek zwanych druzami promieniczymi, będących masami bakterii. Zmiany typowe dla tej odmiany promienicy występują najczęściej w okolicy szyi, a gojąc się twardnieją i powodują tzw. deskowatą szyję. Wraz z postępem choroby dochodzi do rozwoju licznych przetok. Zmieniona chorobowo skóra jest czerwona i ucieplona, natomiast węzły chłonne nie są powiększone.

 

Niekiedy zmiany mogą obejmować również kości, co powoduje zapalenie szpiku kostnego lub zapalenie okostnej.  Po operacji wycięcia wyrostka robaczkowego lub na skutek pęknięcia jelita może dojść do rozwoju promienicy przewodu pokarmowego, objawiającej się występowaniem guza rzekomego lub masy wypełniającej jamę brzuszną z towarzyszącymi bólami brzucha, innymi objawami jelitowymi, czasami również  ropniami w mięśniu lędźwiowo-udowym. Podczas infekcji występują objawy ogólne, takie jak gorączka, dreszcze oraz utrata masy ciała, niekiedy może nastąpić ciężkie zajęcie odbytu i odbytnicy.

 

Promienica rozwija się również w klatce piersiowej, prawdopodobnie na skutek aspiracji A. israelii do płuc, gdzie w rzadkich przypadkach bakteria znajduje idealne warunki do wzrostu, a w konsekwencji doprowadza do infekcji płucnej. Chorobie bardzo często towarzyszy zajęcie klatki piersiowej z przetokami, drenażem oraz zniszczeniem żeber.

Do innych rzadkich odmian promienicy należy infekcja rozsiana z obecnością wielu ropni oraz promienica miednicy mniejszej będąca powikłaniem stosowania  domacicznych wkładek antykoncepcyjnych.

 

Jak leczy się promienicę?

 

Uszkodzone tkanki powinny zostać opracowane chirurgicznie, ponieważ usunięcie środowiska beztlenowego znacznie ułatwia dalsze leczenie. W leczeniu promienicy zasadniczo stosuje się penicylinę G, podawaną dożylnie w postaci wodnego roztworu w skojarzeniu z metronidazolem przez okres 6 tygodni. Następnie zaleca się kontynuację leczenia doustnie penicyliną V lub długo działającą domięśniowo penicyliną przez okres roku. W przypadku alergii na penicylinę istnieje szeroka gama antybiotyków alternatywnych.

 

 

Sprawdź też:

Czym jest promienica?

Promienica jest chorobą charakteryzującą się występowaniem mas bakterii w postaci ziarenek, zwanych druzami…

Czytaj artykuł

Niesztowica – epidemiologia

Do zachorowań na niesztowicę dochodzi najczęściej u dzieci żyjących w krajach tropikalnych. W…

Czytaj artykuł

Jakie są objawy czyraka?

Czyraki są zmianami, które mogą występować na każdej części ciała, jaka pokryta jest…

Czytaj artykuł